Deeleconomie vs. Platformeconomie

Deeleconomie klinkt goed. Iets van je bezit of kennis delen met een ander zouden meer mensen eens moeten proberen. Alleen wordt deeleconomie vaak verward met platformeconomie en dat is toch echt weer iets anders.

Waar zit het verschil?

Deeleconomie gaat over het delen van goederen. Daarbij is het niet de bedoeling dat je winst maakt en daarin zit het grote verschil met de platformen. De eigenaars van de platformen maken wel degelijk winst, en niet zo’n beetje ook. Een platformeconomie brengt via apps en websites consumenten in contact met aanbieders van goederen of diensten. De meest bekende is wel Deliveroo, maar er zijn er nog veel meer. Het kan zijn dat er iets wordt gedeeld, bijvoorbeeld een auto, maar de bedoeling is winst maken, platformkapitalisme zeg maar. Of platformpooiers?

Appen voor een ritje

Uber en Airbnb worden ook vaak gezien als voorbeelden van de nieuwe deeleconomie. Maar dat zijn deze bedrijven niet. De bedoeling is dat de aanbieders een inkomen halen uit hun activiteiten. Als een Uberchauffeur jou ergens naar toe brengt zou je kunnen denken dat hij zijn auto met jou deelt maar hij levert ook gewoon een dienst tegen betaling, net als een ‘gewone’ taxichauffeur. Dat dat soms deeleconomie wordt genoemd vinden ze bij Uber wel prettig, dat lijkt hun bijzonder winstgevende activiteiten dan toch nog iets van een sociaal tintje te geven. Uber chauffeurs moeten minder betalen dan taxichauffeurs die aangesloten zijn bij een officiële taxicentrale en kunnen dus hun prijs aan de consument laag houden. Geen wonder dat jij misschien liever voor Uber kiest. Maar helemaal eerlijk gaat dit alles natuurlijk niet.

En Airbnb?

Airbnb werkt hetzelfde. Huizen op leuke locaties worden verhuurd via een website. Om te voorkomen dat een grachtenpand in het centrum van Amsterdam niet het gehele jaar door wordt verhuurd via Airbnb, worden er door veel grote steden beperkingen opgelegd, bijvoorbeeld in het aantal dagen dat een flat of huis via Airbnb mag worden verhuurd. Want de keerzijde van al die mooie adresjes is dat de huren ter plekke omhoog schieten en de sociale samenhang verdwijnt door het komen en gaan van alle toeristen. Bovendien lopen de gemeenten enorm veel inkomsten mis en blijken bovendien de mensen achter de platformen er steeds rijker van te worden. Via ingewikkelde constructies wordt er op grote schaal belasting ontdoken.

Berlijn, Barcelona en Parijs

In Berlijn, New York en Barcelona zijn er nog strengere beperkingen en schrijft de politie de ene boete na de andere uit. Zo moet je in New York bijvoorbeeld zelf thuis zijn als je verhuurt, wat niet simpel is als je maar klein woont.  In Parijs mogen huiseigenaren hun woning alleen maar verhuren als die woning aangemeld is als commercieel bezit. Ter compensatie moeten de Parijzenaren een commerciële ruimte in dezelfde wijk veranderen in woonruimte. Kortom: iemand die in de Franse hoofdstad via Airbnb wil verhuren moet dus twee panden bezitten. Dat is voor de meeste inwoners onmogelijk. Met man en macht wordt er geprobeerd om de steeds groter wordende platformeconomie in te dammen, maar dat blijkt nog niet zo gemakkelijk. Ook Deliveroo wurmt zich als een paling door alle regelgeving door.

Innovatief

Dat de platforms creatief zijn in allerhande obstakels ontwijken om prijzen te kunnen drukken is wel duidelijk. Je kan hier heel kritisch naar kijken maar daarbij valt er ook veel van te leren. Het kan de concurrentie ten goede komen, maar dit alleen als de spelregels voor alle bedrijven en platformen hetzelfde zijn. Nu ontbreekt een duidelijke regelgeving. Inmiddels worden er initiatieven genomen die de voordelen van een platform proberen te laten toekomen aan degenen die de diensten daadwerkelijk leveren, bijvoorbeeld Faircap. Dat is een taxiplatform dat eigendom is van de chauffeurs.

Geen winst ≠ belangeloos

Dat in de deeleconomie winst geen rol speelt hoeft niet te zeggen dat er niks tegenover hoeft te staan. In ruil voor een dienst in het netwerk van aanbieders mag jij ook gebruik maken van de diensten van het netwerk. Iedereen kent wel Couchsurfing, het systeem waarbij je als lid gratis ergens kunt overnachten, al dan niet op de sofa. En dan heb je nog de projecten waarbij je de kosten deelt, bijvoorbeeld BlaBlaCar. Je geeft op wanneer je waar naartoe rijdt en hoeveel een zitje in je auto kost. Daarbij mogen je inkomsten de kosten niet overstijgen, anders zou er sprake zijn van winst en ben je weer eerder een Ubertaxi.

Lets

Het ruilen van goederen en diensten in ‘lets’ (local exchange and trading systems), die vooral lokaal georganiseerd zijn, bestaan al sinds de jaren ’90 in Vlaanderen maar zijn vandaag aan een enorme opmars bezig. Gelukkig raken steeds meer mensen ervan overtuigd dat we meer moeten doen om een leefbaar klimaat te houden. Hoe verklein jij eigenlijk je ecologische voetafdruk?

 

 

 

 

 

 

 

 


Go to Top